(6)
  (307)
  (32)
  (109)
  (28)
  (58)
  (179)
  (4)
  (1)
  (14)
  (2)
  (1)
  (86)
 
  (6)
 
  (19)
  (2)

Экономика

Yeni kanal - uluslararas ibirliin yeni ufkular

Son on yldr Kara Deniz blgesi uluslararas siyasi ve ticari-ekonomi ibirlii asndan dinamik bir ekilde gelimektedir. Ayn ey deniz tamacl iin geerlidir. Tuna en byk gemi geebilen kanallardan beri ve nemi asndan Avrupa ktasn amaktadr.

Yakn zamana kadar Tuna Nehrin deltasnda uluslararas tamaclkta Romanya tekelciydi, burada onun u tane kanal mevcuttur ve bir tane daha da inaat aamasndadr.

Ukrayna kendi cografyasnda mevcut olan eski kanal, bir zamanlar muhtelif sebeplerden kapal olan, yeterli paray elde ederek ve onardktan sonra Romanya rahatsz oldu. Romanyann endies yersiz deildi. Bu alanda Romanyann tekelin kaybetmesi Ukraynayla drst rekabeti yol amaktadr. phesiz ki Tuna deltasnda Romanyann tekeli kaybolmas blgedeki tamaclk fiyatlarn dle sonulanmas kanlmazdr. Belli ki hem ukraynallar hem romanyallar tamacln kalite ve fiyatlar vastasyla birbirlerine bask yaratmaya gayret gstereceklerdir, bu da Kara Deniz blgesindeki lkeler iin byk karalr salayacaktr.

Romanyalarn yaplan mzakaret erevesinde ne srlen en byk kozlarndan beri yeni alan kanaln blgede ekolojik facialarn yol amasdr. Bu arada ukraynallarn yeni kanaln ama abas iin ve bunun dorultusuna onlara ynelik yaplan elitirilere u denebilir: bu proje hem yerli hem uluslararas uzmanlar tarafndan ekspertiz edilerek onaylanmtr. Ayrca yaplan ekspertizin yksek nitelikleri avrupa uzmanlarn tarafndan onaylanmtr.

Bu arada biliniyor ki Romanyann Tuna Nehrinin evre kirlilii konusunda byk yatrmlar yapmaya gayret gstermitir. O nehri, ta auesku dneminde kurulan fabrikalaryla, zehirlemeye devam etmektedir. Romanyann gayretiyle Tunann yukar akmnn baz blgeler ple dnlmektedir. Nehrin azndaki suyun kalitesi o kadar dk ki bundan daha kts dnlemez bile.

Ayn zamanda Tunan aa akmnda ki Ukraynaya ait olan blgele temiz olarak tutulmutur ayrca bu blgeye Tuna Deltas ad verilerek zel korumaya altna alnmtr.

Tunann bu blgede temiz olmas sadan onunla birleen kk rmaklara borluyuz. Ukrayna unu beyan etmektedir: kurulucak olan kanal avrapua ekoloji standartlarna gre yaplacaktr. Burada rmak yatan ve kanaln iki ayr eyi temsil ettiini sylememiz lazm.

Kanaln inaat rmak yatan geniletmesi gerekmektedir (Romanyann Sulinskiy ve Georgievskiy kanallar), baka bir deyile, bu proje dorultusunda mevcut olan alan deiecek bu da ekolojiyi etkileyecektir. Kanaln inaat mant gemilerin rman yatanan girmesini salamaktr, bu durumda rmak yata doal olarak gemiler iin uygundur. Btn prosedr deniz dibinin (alvyon ile dolan, orada rmak ya da onun deltasnn yata vastasyla oluan) derinletirmesinden ibarettir. Baka deyile, nehrin sadece deniz bar (Sea Bar) deiecek, bu ekilde Tuna Deltas blgesi bir deiiklie uramayacaktr. Fakat, grne baklrsa, romanyallar yalnz bu blgenin sorunlaryla megl. Ayrca ukraynallar unu beyan ediyolar: hayata geirelecek olan projeden elde edilecek olan gelirlerden bir ksm blgeye ve Tuna Deltasna ynelik ekolji programlar ve projeler iin ayrlm vaziyettedir. Bylece yukardaki sz ettiimiz projenin hayata geirmemesi, kanaln inaattan daha da byk tehlikelere yol amasdr.

Yeni su kanal kendi etkinlii ispatlam durumundadr. Kendiliinden Hazar-Azak-Kara Deniz blgelerden i su yollar izleyerek Avrupaya kadar yeni bir su yolu yaratlmtr.

Al gnnnden itibaren 2004 ve 2005 ylnn sonuna doru bu yolu 20 lkelerden mhtelif tamac irketleri kullanlmtr. Ayrca unu belirtmeliyiz ki Trk amatrleri Kara Deniz-Tuna hattnda yk tamaclkta nc yer almaktadrlar. Yakn gelecek zamanda, eer kanal baarl bir ekilde almaya devam ederse, Kara Deniz lkelerin gemileri sadece Kafkasya, Yakn ve Orta Dou ve Kuzey Afrikaile snrl kalmayp Tuna nehrininden faydalanarak Reyna Avrupann en byk i anasuyola ulma imkanna sahib olabileceklerdir.

Robert USTIAN  - ODTU
 

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 -
 
 

 



 

 

 
 
 
 
 
 
 
 -